Trong kiến trúc nhà gỗ truyền thống, mỗi hoa văn chạm khắc đều mang ý nghĩa riêng. Trong đó, hoa văn rùa sen thường xuất hiện trên bẩy cò và được nhiều gia chủ quan tâm khi làm nhà gỗ. Vậy hoa văn rùa và sen khi kết hợp mang ý nghĩa ra sao và vì sao họa tiết này lại được sử dụng phổ biến trong nhà gỗ cổ truyền? Gia chủ hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây.
Nhà gỗ 3 gian thờ phụng gia tiên
Hoa văn rùa sen là gì?
Hoa văn rùa sen là một dạng họa tiết đục chạm truyền thống, thường xuất hiện trên bẩy cò, vì kèo,… trong kiến trúc nhà gỗ cổ truyền Việt Nam. Họa tiết này là sự kết hợp giữa hình tượng rùa và hoa sen, được thể hiện bằng kỹ thuật chạm nổi trực tiếp trên các cấu kiện nhà gỗ, đặc biệt là trên bẩy cò.
Hoa văn này thường được khắc họa với thân rùa chắc khỏe, phía trên hoặc xung quanh là hoa sen đang nở. Bố cục này đã được tính toán để phù hợp với kết cấu bẩy cò, tạo điểm nhấn thẩm mỹ cho mặt tiền và không gian nội thất nhà gỗ.
Ý nghĩa biểu trưng của họa tiết rùa sen trên bẩy cò nhà gỗ
Trong kiến trúc nhà gỗ truyền thống, mỗi họa tiết xuất hiện trên bẩy cò đều mang ý nghĩa rõ ràng, gắn với tư duy kết cấu và quan niệm về thẩm mỹ của người xưa. Họa tiết rùa sen chính là kết quả của sự chọn lọc biểu tượng có giá trị lâu dài trong nghệ thuật kiến trúc dân gian Việt Nam.
Biểu tượng rùa trong nghệ thuật chạm khắc
Rùa là một trong những hình tượng quen thuộc của mỹ thuật truyền thống Việt Nam, thường gắn với khái niệm về sự bền vững, trường tồn và ổn định. Trong kiến trúc nhà gỗ, rùa thường được đưa vào các cấu kiện quan trọng như bẩy cò, đầu dư – nơi phô diễn những kỹ thuật chạm khắc tinh tế.
Hình tượng rùa khi được chạm khắc trên gỗ thể hiện sự mong cầu về một cuộc sống ổn định, ấm êm cho gia đình. Khi đặt trên bẩy cò, rùa mang ý nghĩa nâng đỡ, gánh vác, tượng trưng cho sự chắc chắn của khung nhà và mong muốn công trình tồn tại bền bỉ theo thời gian.
Giá trị hoa văn sen trên nhà gỗ
Hoa sen là một họa tiết xuất hiện phổ biến trong các công trình, đặc biệt ở các công trình mang yếu tố thờ tự hoặc không gian sống đề cao sự thanh tịnh, trang nghiêm. Trong nghệ thuật chạm khắc nhà gỗ, sen thường được thể hiện với cánh tròn, mềm, bố cục cân đối, tạo cảm giác nhẹ nhàng và hài hòa.
Sen gắn liền với sự trong sạch, giản dị và tinh thần hướng thiện. Khi đưa vào kiến trúc nhà gỗ, hoa văn sen không chỉ mang giá trị trang trí mà còn giúp cân bằng thị giác cho các cấu kiện gỗ vốn nặng và chắc chắn.
Sự kết hợp ý nghĩa hoa văn rùa và sen
Nếu rùa đại diện cho sự vững chắc và bền bỉ của ngôi nhà thì sen mang lại mềm mại, thanh nhã và đầy chiều sâu. Họa tiết rùa sen phản ánh quan niệm sống hài hòa với tự nhiên, coi trọng cả phần xây dựng vật chất lẫn giá trị tinh thần. Khi được đục chạm trên bẩy cò nhà gỗ, tổ hợp hình tượng này vừa phản ảnh tay nghề tinh tế của thợ mộc, vừa góp phần hoàn thiện vẻ đẹp của công trình truyền thống.
Chính sự cân bằng về ý nghĩa và hình thức đã giúp hoa văn rùa và sen trở thành một trong những họa tiết được ứng dụng phổ biến trong các công trình nhà gỗ cổ truyền, đặc biệt là các công trình có yêu cầu cao về giá trị văn hóa lâu dài.
Lưu ý khi đục chạm họa tiết rùa sen cho bẩy cò nhà gỗ
Bẩy cò là bộ phận chịu lực nên việc chạm khắc cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo độ bền đẹp và an toàn. Vì vậy, một số lưu ý cần biết khi đục chạm họa tiết rùa sen trên bẩy cò nhà gỗ:
- Không chạm quá sâu vào thân bẩy cò: Hoa văn chỉ nên chạm vừa tay, đủ nhìn rõ hình rùa và hoa sen. Nếu chạm quá sâu sẽ làm yếu bẩy cò, về lâu dài dễ nứt hoặc cong vênh.
- Tỷ lệ hoa văn phải cân đối với kích thước bẩy cò: Bẩy cò lớn thì hoa văn có thể làm rõ nét hơn. Bẩy cò nhỏ thì nên chạm gọn, đơn giản, tránh chạm quá nhiều tiểu tiết gây rối mắt.
- Bố cục rùa và sen cần rõ ràng, dễ nhìn: Thường rùa được đặt ở phần thân hoặc chân bẩy, hoa sen nằm phía trên hoặc xung quanh. Cách bố trí này giúp tổng thể hài hòa hơn.
- Gỗ làm bẩy cò phải có chất lượng tốt: Gỗ cần khô, ít nứt, ít mắt chết và được xử lý mối mọt đầy đủ. Nếu gỗ còn ẩm mà chạm sớm, hoa văn rất dễ bị nứt hoặc bong sau một thời gian.
- Chú trọng kỹ thuật đục chạm thủ công: Khi đục chạm bằng tay sẽ dễ kiểm soát độ sâu và đường nét mềm mại hơn so với chạm máy, đặc biệt với họa tiết có nhiều tiểu tiết như rùa và cánh sen.
>> Xem thêm: Thi công sân gạch đỏ trong nhà gỗ: Những lưu ý quan trọng
Hoa văn rùa sen trên bẩy cò nhà gỗ không chỉ góp phần tạo điểm nhấn thẩm mỹ mà còn mang lại giá trị văn hóa truyền thống. Hiểu đúng ý nghĩa và những lưu ý khi đục chạm sẽ giúp gia chủ lựa chọn họa tiết phù hợp, đảm bảo sự hài hòa giữa vẻ đẹp và độ bền của nhà gỗ. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp gia chủ có thêm thông tin khi tìm hiểu và thi công họa tiết rùa kết hợp hoa sen cho công trình của mình.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Cần Kiệm, huyện Thạch thất, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp